Điều trị ban đầu khi chưa có chẩn đoán cuối cùng

10.1. Giảm đau

Không nên trì hoãn giảm đau chỉ vì sợ “che dấu triệu chứng”. Đau nặng làm tăng stress, khó thăm khám và không nhân đạo.

Nguyên tắc:

  • Đánh giá đau.
  • Dùng thuốc phù hợp mức độ.
  • Theo dõi đáp ứng.
  • Khám lại sau giảm đau.
  • Thận trọng NSAID nếu nghi xuất huyết tiêu hóa, suy thận, bệnh gan nặng, dùng chống đông, loét dạ dày.
  • Opioid có thể cần trong đau nặng nhưng theo dõi tri giác, hô hấp, huyết áp.

10.2. Nhịn ăn

Cho nhịn ăn khi:

  • Nghi cần mổ.
  • Nghi thủng/tắc ruột.
  • Nôn nhiều.
  • Viêm tụy cấp nặng.
  • Nghi cần nội soi/can thiệp.
  • Chẩn đoán chưa rõ và có nguy cơ cần gây mê.

Không bắt mọi bệnh nhân đau bụng nhẹ, ổn định, chẩn đoán rõ là phải nhịn ăn kéo dài.

10.3. Dịch truyền

Chỉ định:

  • Mất nước.
  • Nôn/tiêu chảy.
  • Sepsis.
  • Viêm tụy cấp.
  • Tắc ruột.
  • Xuất huyết.
  • Không ăn uống được.
  • Chuẩn bị mổ/can thiệp.

Theo dõi:

  • Huyết áp.
  • Mạch.
  • Nước tiểu.
  • Lactate nếu nặng.
  • Dấu quá tải dịch.
  • Điện giải và chức năng thận.

10.4. Kháng sinh

Dùng kháng sinh sớm nếu nghi:

  • Viêm phúc mạc.
  • Thủng tạng.
  • Viêm đường mật.
  • Viêm túi mật nặng.
  • Viêm ruột thừa biến chứng.
  • Viêm túi thừa biến chứng.
  • Áp xe ổ bụng.
  • Nhiễm trùng ổ bụng kèm sepsis.
  • Hoại tử ruột.
  • Xơ gan có nhiễm trùng dịch báng nghi ngờ.

Nguyên tắc:

  • Cấy máu nếu sepsis và không làm chậm kháng sinh.
  • Chọn kháng sinh theo nguồn nhiễm, mức độ nặng, nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc và phác đồ bệnh viện.
  • Kháng sinh không thay thế kiểm soát ổ nhiễm. Nếu có ổ mủ, thủng, tắc mật, hoại tử, cần source control.

10.5. Đặt sonde dạ dày

Cân nhắc khi:

  • Nôn nhiều.
  • Tắc ruột.
  • Chướng bụng nặng.
  • Nguy cơ hít sặc.
  • Chuẩn bị mổ trong một số bối cảnh.

Không đặt thường quy cho mọi đau bụng.

10.6. Hội chẩn sớm

Hội chẩn ngoại khoa khi:

  • Viêm phúc mạc.
  • Tắc ruột nghi nghẹt.
  • Thủng tạng.
  • Viêm ruột thừa biến chứng.
  • Viêm túi mật nặng.
  • Thiếu máu ruột.
  • Đau bụng không rõ nhưng bệnh nhân xấu đi.
  • CT có dấu cần can thiệp.
  • Lactate tăng không giải thích.

Hội chẩn sản phụ khoa khi:

  • β-hCG dương tính.
  • Nghi thai ngoài tử cung.
  • Nghi xoắn buồng trứng.
  • Đau vùng chậu cấp.
  • Ra huyết âm đạo bất thường.

Hội chẩn can thiệp/tiêu hóa khi:

  • Viêm đường mật cần ERCP.
  • Xuất huyết tiêu hóa cần nội soi/can thiệp.
  • Áp xe cần dẫn lưu.
  • Chảy máu đang hoạt động cần can thiệp mạch.

 

dieu tri ban dau dau bung cap

Bài trướcBài sau