Nguyên tắc cốt lõi khi tiếp cận khó thở cấp

Nguyên tắc 1. Bắt đầu bằng ABCDE, không bắt đầu bằng chẩn đoán

Khi bệnh nhân khó thở, câu hỏi đầu tiên không phải là “viêm phổi hay hen?”, mà là:

• Đường thở có an toàn không?
• Bệnh nhân có suy hô hấp không?
• SpO₂ bao nhiêu?
• Có tăng công thở không?
• Huyết áp có ổn không?
• Có sốc không?
• Tri giác có thay đổi không?
• Có cần gọi hỗ trợ ngay không?

Nguyên tắc 2. Đánh giá đồng thời oxy hóa, thông khí và huyết động

Khó thở cấp có thể do:

• Oxy hóa kém: viêm phổi, ARDS, phù phổi, PE.
• Thông khí kém: COPD, hen nặng, thuốc an thần, thần kinh cơ.
• Huyết động kém: sốc tim, ACS, rối loạn nhịp, sepsis.
• Nhu cầu thông khí tăng: toan chuyển hóa, nhiễm toan ceton, nhiễm trùng huyết.

Nếu chỉ nhìn SpO₂, bác sĩ có thể bỏ sót tăng CO₂ máu, toan chuyển hóa hoặc sốc.

Nguyên tắc 3. Oxy là thuốc, phải dùng có mục tiêu

Oxy cần được dùng ngay khi bệnh nhân giảm oxy hoặc suy hô hấp, nhưng không nên dùng vô tội vạ với mục tiêu “càng cao càng tốt”.

Mục tiêu thường dùng:

• Đa số bệnh nhân cấp tính: SpO₂ khoảng 94–98%.
• Bệnh nhân COPD hoặc nguy cơ giữ CO₂: thường nhắm 88–92% cho đến khi có khí máu và đánh giá rõ hơn.
• Bệnh nhân nguy kịch, sốc, ngừng tuần hoàn, chấn thương nặng: ưu tiên đảm bảo oxy hóa ngay, sau đó điều chỉnh theo mục tiêu.

Nguyên tắc 4. Luôn tìm bệnh cảnh không được bỏ sót

Các chẩn đoán nguy hiểm cần nghĩ đến sớm:

• Hen nặng hoặc cơn hen nguy kịch.
• Đợt cấp COPD có tăng CO₂.
• Viêm phổi nặng hoặc sepsis.
• Phù phổi cấp.
• Hội chứng vành cấp.
• Thuyên tắc phổi.
• Tràn khí màng phổi áp lực.
• Chèn ép tim.
• Toan chuyển hóa nặng.
• Bệnh thần kinh cơ gây giảm thông khí.
• Dị vật/viêm thanh quản/phù mạch gây tắc nghẽn đường thở trên.