Hình ảnh học trong đau bụng cấp
9.1. Chọn hình ảnh theo bệnh cảnh
Không phải đau bụng nào cũng cần CT ngay. Nhưng nếu có red flags, người lớn tuổi, chẩn đoán không rõ hoặc nghi bệnh nguy hiểm, hình ảnh học sớm giúp giảm bỏ sót.
9.2. Siêu âm
Siêu âm hữu ích trong:
- Đau hạ sườn phải nghi sỏi mật/viêm túi mật.
- Đường mật giãn.
- Cổ trướng.
- Phụ nữ có thai.
- Bệnh phụ khoa.
- Nghi phình động mạch chủ bụng tại giường.
- FAST trong sốc/chấn thương.
- Thận ứ nước, sỏi niệu quản trong một số bối cảnh.
Ưu điểm:
- Nhanh.
- Không tia xạ.
- Có thể làm tại giường.
- Phù hợp thai kỳ và gan mật.
Hạn chế:
- Phụ thuộc người làm.
- Khó ở bệnh nhân béo, chướng hơi.
- Có thể bỏ sót bệnh ruột, thiếu máu, thủng nhỏ, viêm sau phúc mạc.
9.3. CT bụng chậu có cản quang
CT bụng chậu có cản quang thường rất hữu ích khi:
- Đau bụng không khu trú ở người lớn.
- Nghi viêm ruột thừa ở người lớn.
- Nghi viêm túi thừa.
- Nghi tắc ruột.
- Nghi thủng tạng.
- Nghi áp xe ổ bụng.
- Đau bụng ở người già.
- Sau mổ bụng.
- Suy giảm miễn dịch.
- Chẩn đoán không rõ nhưng có red flags.
CT giúp đánh giá:
- Ruột thừa.
- Đại tràng.
- Tắc ruột.
- Khí tự do.
- Dịch ổ bụng.
- Áp xe.
- Viêm tụy biến chứng.
- U.
- Thiếu máu hoặc biến chứng mạch máu trong một số protocol.
9.4. CT angiography
Cần nghĩ CT angiography khi nghi:
- Thiếu máu mạc treo cấp.
- Vỡ phình động mạch chủ bụng.
- Bóc tách động mạch chủ.
- Xuất huyết tiêu hóa đang chảy máu cần định vị.
- Chảy máu trong ổ bụng.
- Biến chứng mạch máu.
Đặc biệt:
Đau bụng dữ dội không tương xứng khám bụng + rung nhĩ hoặc bệnh mạch máu = nghĩ CTA sớm.
9.5. X-quang bụng/ngực
X-quang có thể hữu ích khi:
- Nghi thủng tạng với khí tự do dưới hoành.
- Nghi tắc ruột khi CT chưa có ngay.
- Nghi dị vật, sỏi cản quang.
- Đánh giá bệnh phổi dưới gây đau bụng.
Nhưng X-quang bình thường không loại trừ bệnh nặng.
9.6. MRI/MRCP
Cân nhắc:
- Thai kỳ khi siêu âm không đủ và cần tránh CT.
- Bệnh gan mật, nghi sỏi ống mật chủ nhưng siêu âm chưa rõ.
- Một số bệnh lý vùng chậu.
- Bệnh nhân dị ứng cản quang hoặc cần tránh tia xạ.
